In Vlaanderen is de wetgeving rond energieboekhouding (het systematisch meten, registreren en analyseren van energieverbruik) de laatste jaren sterk aangescherpt. Deze verplichtingen vloeien voort uit de Europese Richtlijn Energie-efficiëntie (EED) en zijn omgezet in de Vlaamse regelgeving. De regels en verplichtingen hangen sterk af van de sector en de grootte van uw organisatie:
- Bedrijven en Industrie (EBO3 & EED-omzetting)
Voor ondernemingen gelden strenge regels gekoppeld aan de Energiebeleidsovereenkomst (EBO3) en de drempels van het totale energieverbruik (uitgedrukt in Terajoules, TJ)
- Vanaf 85 TJ verbruik (Verplicht Energiebeheersysteem): Bedrijven met een jaarlijks energieverbruik vanaf 85 TJ zijn wettelijk verplicht om een structureel energiebeheersysteem te implementeren. Dit is de meest verregaande vorm van energieboekhouding. Dit kan via een ISO 50001-certificering, een ISO 14001 met aanvullende energievereisten, of een systeem conform de EBO-vereisten. De deadline hiervoor ligt op 11 oktober 2027.
- Vanaf 10 TJ verbruik (Energieaudits): De drempel voor verplichte energieaudits (waarbij een gedetailleerde boekhouding en doorlichting van energiestromen vereist is) is fors verlaagd van 50 TJ naar 10 TJ. Bedrijven tussen 10 en 50 TJ moeten uiterlijk op 1 juli 2027 over een geldige audit beschikken.
- Grote Niet-Residentiële Gebouwen (Kantoren, overheden, commercieel vastgoed)
Voor grote gebouwen (zowel publiek als privaat) zijn er specifieke verplichtingen in het kader van de EPC NR (Energieprestatiecertificaat Niet-Residential) en gebouwenbeheer
- Gebouwautomatisering (GACS): Niet-residential gebouwen met een verwarmings- of airconditioningsysteem van meer dan 290 kW moesten uiterlijk op 31 december 2025 uitgerust zijn met een digitaal gebouwautomatiserings- en controlesysteem. Dit systeem fungeert als een continu, digitaal energieboekhoudsysteem dat het verbruik permanent monitort en afwijkingen signaleert.
- EPC NR-Meetverplichting: Sinds 1 januari 2026 is een EPC NR verplicht voor alle niet-residentiële gebouweenheden bij overdracht of verhuur, en gaandeweg voor alle grote gebouwen. Om dit certificaat te behalen, moet gedurende minstens een jaar de werkelijke energie-input (elektriciteit, gas, etc.) gemeten en geregistreerd worden. Dit vereist in de praktijk een sluitende energieboekhouding.
- Publieke Gebouwen en Overheden
Publieke instanties (gemeenten, provincies, overheidsdiensten) hebben een voorbeeldfunctie. Zij moeten voor hun grotere gebouwen verplicht de energiegegevens bijhouden in de centrale databank van de Vlaamse overheid (de Energieid-omgeving of specifieke overheidsportalen) om hun energielabel en de voortgang van energiebesparingen aan te tonen. Hun verplichtingen voor minimale energielabels gaan al in vanaf 2028 (twee jaar sneller dan de private sector).
Let op: Soms ontstaat er verwarring met de wetgeving in het Brusselse Hoofdstedelijk Gewest, waar de energieboekhouding nog specifieker is vastgelegd via de EPB-wetgeving voor technische systemen en de zogenaamde PLAGE-wetgeving (Lokale actieplannen voor energiebeheer). In Vlaanderen verloopt dit via de hierboven genoemde EBO-, GACS- en EPC NR-kaders.