BACS-wetgeving in Vlaanderen: Technische vereisten voor uw gebouwautomatisering
Sinds 31 december 2025 is een Building Automation and Control System (BACS) verplicht voor grote niet-residentiële gebouwen in Vlaanderen. Voldoe je hier niet aan, dan riskeer je niet alleen sancties, maar mis je ook aanzienlijke energiebesparingen. Wat houdt de wetgeving in en aan welke technische vereisten moet jouw gebouwbeheersysteem voldoen?
Wat is een BACS (Building Automation and Control System)?
Een BACS is een intelligent automatiseringssysteem dat de technische installaties in een gebouw – zoals verwarming, koeling, airconditioning, ventilatie en verlichting – centraal aanstuurt, monitort en optimaliseert. Het doel? Het energieverbruik drastisch verlagen met behoud van een optimaal binnenklimaat.
Voor wie geldt de verplichting?
- Huidige fase (sinds eind 2025): Niet-residentiële gebouwen (zoals kantoren, winkels, scholen en zorginstellingen) met een verwarmings- of koelsysteem (of gecombineerde systemen met ventilatie) met een nominaal vermogen van meer dan 290 kW.
- Toekomstige fase (tegen 31 december 2029): De drempel wordt verlaagd naar 70 kW, waardoor de verplichting van toepassing wordt op een veel brede groep van middelgrote niet-residentiële panden.
De 7 fundamentele technische BACS-vereisten
Om conform te zijn met de Vlaamse regelgeving, moet een BACS aan strenge functionele en technische criteria voldoen. De wetgeving en het inspectiekader leggen de focus op de volgende 7 pijlers:
1. Energiegebruik continu monitoren en bijhouden
Het systeem moet het energieverbruik (voor elektriciteit, gas, andere brandstoffen en warmte) continu meten.
- Elektriciteitsmeters moeten op kwartierbasis worden uitgelezen.
- Overige meters worden minstens per uur geregistreerd.
- De meetdata moet minstens 5 jaar bewaard blijven (waarvan de eerste 13 maanden in detail). Bovendien moeten de meters voldoen aan de kwaliteitsvoorwaarden van het EPC NR.
2. Gestandaardiseerde communicatie (Interoperabiliteit)
Een BACS mag geen eilandoplossing zijn. Het systeem moet naadloos kunnen communiceren met alle technische bouwsystemen in het pand, ongeacht de fabrikant. Dit moet gegarandeerd worden via gestandaardiseerde protocollen (zoals open industriestandaarden en API’s).
3. Energiegebruik analyseren, visualiseren en alarmeren
Data is pas waardevol als je ze begrijpt. Het BACS moet verbruikscijfers helder weergeven via grafieken of tabellen per energiedrager. Het moet mogelijk zijn om te vergelijken met historische data of vooropgestelde targets. Daarnaast moet het systeem uitgerust zijn met automatische alarmfuncties bij afwijkingen of storingen.
4. Energie-efficiëntie controleren en optimaliseren
De installatie moet in staat zijn om het eigen verbruik van lokaal opgewekte hernieuwbare energie (zoals zonne-energie) of restwarmte maximaal te optimaliseren, onder andere door slim aan te sturen op het vlak van energieopslag.
6. Slimme verlichtingssturing (Verplicht vanaf 2028)
Verlichtingssystemen in niet-residentiële gebouwen moeten automatisch uitschakelen op basis van afwezigheid in de ruimtes (met uitzondering van specifieke technische ruimten of waar veiligheid dit verbiedt).
7. Monitoren van de binnenmilieukwaliteit
Een comfortabel en gezond binnenklimaat is cruciaal. Het BACS moet gekoppeld zijn aan sensoren die de temperatuur, relatieve vochtigheid en het CO₂-gehalte continu meten. Er is minimaal één meting vereist per 100 m² geklimatiseerde vloeroppervlakte. Deze meetdata moet eveneens gedurende minstens 13 maanden per kwartier worden opgeslagen.
Vrijstellingen: Wanneer is een BACS niet verplicht?
Niet elk gebouw valt onder deze regeling. Er geldt een vrijstelling indien de installatie technisch, functioneel of economisch niet haalbaar is. Concreet betekent dit dat gebouwen die slechts over één enkel type installatie beschikken (of enkel ruimteverwarming, enkel ruimtekoeling, of enkel ventilatie – zonder combinaties) vaak worden vrijgesteld.
Maak jouw gebouw klaar met Enverto
De BACS-verplichting is meer dan een administratieve verplichting; het is dé opportuniteit om de energie-efficiëntie van jouw vastgoed structureel naar een hoger niveau te tillen en te anticiperen op de strengere drempels richting 2029.
Benieuwd of jouw gebouw onder de drempel van 290 kW valt, of wil je weten hoe je jouw huidige installaties slim kunt upgraden naar een volledig conform BACS-systeem?